Opracowania
 
 
 
 

 

 

Reformy sejmu konwokacyjnego

 

 

 

 

Elekcja

 

 

 

 

Sprawa dysydentów

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Konfeferacja barska

 

 

 

 

 

I rozbiór Polski

 

 

 

 

 

 

Komisja Edykacji Narodowej

 

 

 

 

 

Gdy w 1778 roku został odsłonięty w Łazienkach pomnik Jana III Sobieskiego, powstał następujący wierszyk złośliwego satyryka:
"Sto tysięcy kosztował, ja bym dwakroć łożył,
By Stanisław skamieniał a Jan III ożył."

 

 

 

 

 

 

 

 

"Czarna procesja"

 

 

 

 

 

 

 

 

Konstytucja 3-go Maja

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Konfederacja targowicka

 

 

 

 

 

 

II rozbiór Polski

 

 

 

 

 

 

Powstanie kościuszkowskie

 

 

 

 

 

 

 

Uniwersał połaniecki

 

 

 

 

 

 

III rozbiór Polski
 
RZECZPOSPOLITA ZA PANOWANIA STANISŁAWA AUGUSTA
 
  • październik 1763 roku - śmierć Augusta III - na wieść o tym do Polski wkroczyły wojska rosyjskie, pod których osłoną Czartoryscy zawiązali konfederację i wezwali pomocy militarnej z Rosji, legalizując po fakcie interwencję rosyjską
  • przeciwnicy Czartoryskich zbiegli z kraju za granicę
  • maj 1764 roku - sejm konwokacyjny - ukonstytuował się pod węzłem konfederacji, tzn. decyzje zapadały na nim większością głosów i nie można go było zerwać
  • w tym czasie Rosja nadal uważała Polskę za sojusznika, toteż zgodziła się na reformy, aby wzmocnić sojusznika
  • reformy sejmu konwokacyjnego:
    - powołano dwie komisje skarbowe: koronną i litewską oraz komisję wojskową koronną (na sejmie koronacyjnym powołano również litewską), usprawniając w ten sposób administrację i ukrócając samowolę magnatów, głównie hetmanów
    - sprawy wnoszone na sejm przez komisje skarbowe miały być rozstrzygane większością głosów
    - zasadę głosowania większością wprowadzono na sejmikach elekcyjnych i deputackich
    - zakazano posłom przysięgania na instrukcje sejmikowe
    - zniesiono prywatne cła i myta wprowadzając w zamian cło generalne (w 1765 roku pod naciskiem króla Prus Fryderyka II musiano je znieść)
    - zarządzono nową lustrację dóbr królewskich
    - ujednolicono miary i wagi
  • najbardziej niezadowolone z reform sejmu konwokacyjnego były Prusy
  • kandydatem "Familii" na tron był stolnik litewski Stanisław Poniatowski (u źródeł jego kandydatury leżał romans, jaki miał z Katarzyną, późniejszą carycą Rosji, w latach 1755-58)
  • 6 września 1764 roku - elekcja Stanisława Poniatowskiego pod patronatem wojsk rosyjskich - w czasie elekcji Poniatowski przybrał imię Stanisława Augusta
  • listopad 1764 roku - koronacja Stanisława Augusta w Warszawie
  • nowy król utworzył fachowy organ doradczy tzw. Gabinet Królewski oraz zaczął organizować na własny koszt polską służbę dyplomatyczną, dotychczas faktycznie nieistniejącą
  • 1765 rok - Stanisław August, realizując jedną ze swych obietnic zawartych w pacta conventa, założył Szkołę Rycerską, czyli szkołę oficerską dla młodzieży szlacheckiej, którą kierował Adam Kazimierz Czartoryski - wychowankami Szkoły Rycerskiej byli m.in. Jakub Jasiński, Tadeusz Kościuszka, Karol Kniaziewicz, Julian Ursyn Niemcewicz i Józef Sowiński
  • 1765 rok - z inicjatywy Stanisława Augusta Franciszek Bohomolec rozpoczął wydawanie "Monitora", czasopisma propagującego idee oświeceniowe, a przede wszystkim lansującego program reform
  • w Rzeczpospolitej istniały ograniczenia praw dysydentów:
    - od 1688 roku odstępstwo od religii katolickiej uznawane było za przestępstwo apostazji i karane wygnaniem z kraju i konfiskatą majątku
    - w drugiej połowie XVII wieku różnowiercy przestali zasiadać w senacie
    - w początkach XVIII wieku odebrano innowiercom prawo piastowania urzędów
    - od 1717 roku całkowicie zabroniono budowania nowych zborów protestanckich, a nabożeństwa innowiercze można było odbywać tylko w domach prywatnych
    - w 1733 roku zabroniono dysydentom zasiadania w sejmie oraz Trybunałach Koronnym i Litewskim
  • powyższe ograniczenia nie dotyczyły Prus Królewskich i Inflant, gdzie z kolei miały miejsce przypadki napaści na katolików (np. słynna sprawa tumultu toruńskiego z 1724 roku)
  • w konsekwencji Rzeczpospolita w drugiej połowie XVIII wieku była krajem nietolerancyjnym, a napięcia między katolikami a innowiercami stanowiły dogodny pretekst dla państw ościennych do ingerencji w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej
  • marzec 1767 roku - ambasador Rosji Nikołaj Repnin doprowadził do zawiązania dwóch konfederacji dysydenckich: koronnej w Toruniu i litewskiej w Słucku
  • czerwiec 1767 roku - Repnin zachęcił katolików do zawiązania konfederacji w Radomiu
  • tym sposobem Repnin ożywił wzajemne antagonizmy religijne szlachty i znacznie skomplikował sytuację wewnętrzną Rzeczpospolitej, a niechcący dał początek buntowi przeciw ingerencji Rosji w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej, co znalazło swój wyraz w późniejszej konfederacji barskiej
  • 1767-68 - sejm - obradował on pod węzłem konfederacji
  • Repnin chciał przeforsować na sejmie ustawy mające przyznać równouprawnienie dysydentom, co jednak spotkało się ze sprzeciwem konfederatów radomskich - dla spacyfikowania nastrojów Repnin kazał wywieźć z Polski przywódców konfederacji radomskiej: biskupa Kajetana Sołtyka, biskupa Józefa Andrzeja Załuskiego, hetmana Wacława Rzewuskiego i jego syna Seweryna (przebywali w Kałudze przez 5 lat) - sterroryzowany tym sposobem sejm zaakceptował wszystkie propozycje Repnina
  • reformy sejmu:
    - dopuszczono dysydentów do urzędów i godności, ale zaakcentowano panujący charakter religii katolickiej
    - uchwalono prawa kardynalne, czyli niezmienne, do których zaliczono: wolną elekcję, liberum veto, prawo wypowiadania posłuszeństwa królowi, wyłączność szlachty w sprawowaniu urzędów i posiadaniu dóbr ziemskich - pozostałe prawa, zwane materiami status (państwowymi), mogły zostać zmienione przez sejm
  • konfederaci radomscy, zawiedzeni w swych nadziejach, postanowili walczyć dalej z królem i programem reform
  • luty 1768 roku - konfederacja barska - w Barze na Podolu związała się konfederacja, która za cel postawiła sobie walkę zbrojną o wiarę i wolność przeciw królowi, reformom i Rosji - na jej czele stanęli Józef Pułaski i Michał Krasiński
  • konfederaci barscy liczyli na poparcie Francji, Turcji i Prus
  • do konfederatów barskich przyłączyły się chorągwie wojsk koronnych
  • marzec 1768 roku - Stanisław August poprosił Rosję o pomoc wojskową przeciw konfederatom - "Familia" Czartoryskich uznała to za zdradę i opuściła króla
  • maj 1768 roku - wybuchło powstanie ludności ukraińskiej w Humaniu - tzw. koliszczyzna, krwawo stłumiona
  • październik 1768 roku - Turcja wypowiedziała wojnę Rosji
  • luty 1769 roku - Austria zajęła starostwa spiskie
  • październik 1769 roku - konfederaci barscy wyłonili organ centralny, Generalność
  • październik 1770 roku - Generalność ogłosiła detronizację Stanisława Augusta
  • listopad 1771 roku - nieudane porwanie króla Stanisława Augusta przez konfederatów - popsuło to konfederatom opinię w Europie
  • działalność konfederatów barskich zmieniła stosunek carycy do Rzeczpospolitej, skłaniając ją ku projektom króla Prus Fryderyka II dokonania rozbioru
  • 5 sierpnia 1772 roku - Austria, Prusy i Rosja podpisały traktat rozbiorowy
  • 18 sierpnia 1772 roku - już po ogłoszeniu rozbiorów padła ostatnia twierdza konfederatów, Częstochowa
  • wrzesień 1773 - kwiecień 1775 - sejm rozbiorowy w Warszawie
  • marszałkiem sejmu został Adam Poniński, całkowicie podporządkowany carycy
  • posłowie nowogrodzcy Tadeusz Rejtan i Samuel Korsak próbowali bez powodzenia nie dopuścić do rozpoczęcia obrad
  • na sejmie rozbiorowym wyrażono formalną zgodę na rozbiór i podpisano traktaty z państwami rozbiorowymi, które szczegółowo regulowały granice
  • Prusy uzyskały Pomorze Gdańskie (ale bez Gdańska), Warmię, część Wielkopolski i Kujaw
  • Rosja uzyskała największy obszar, obejmujący część Białorusi
  • Austria uzyskała część Małopolski, Wołynia i Podola, obszar najbardziej zaludniony
  • inne reformy sejmu rozbiorowego w Warszawie:
    - potwierdzono prawa kardynalne
    - osłabiono pozycję króla odbierając mu prawo nominowania senatorów, ministrów i oficerów oraz nadawania starostw
    - utworzono Komisję Edukacji Narodowej
    - utworzono Radę Nieustającą
  • lipiec 1773 roku - papież Klemens XIV skasował zakon jezuitów - dwór polski postanowił przekazać majątek jezuitów na cele oświaty i taka była geneza utworzenia Komisji Edukacji Narodowej (KEN)
  • 14 października 1775 roku - utworzenie KEN - na jej czele stanął biskup wileński Ignacy Massalski
  • 1775 rok - z inicjatywy Ignacego Potockiego KEN powołała Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych, które miało kierować pracami nad przygotowaniem nowych podręczników
  • Rada Nieustająca - centralny organ wykonawczy, który miał przejąć część dotychczasowych uprawnień króla - był to pierwszy rząd w historii Polski
  • Rada Nieustająca składała się z 5 departamentów: Interesów Cudzoziemskich, Policji, Skarbu Sprawiedliwości i Wojska
  • członków Rady Nieustającej w liczbie 36 wyłaniał sejm spośród posłów i senatorów
    na czele Rady Nieustającej stał król, który wkrótce ją sobie podporządkował, chociaż w zamyśle instytucja ta miała ograniczyć władzę króla
  • dla ogółu szlachty Rada Nieustająca była instytucją obcą, narzuconą przez zaborców i wyrażającą podległość Polski
  • 1776 rok - zlikwidowano komisje wojskowe - uprawnienia komisji przejęła Rada Nieustająca
  • maj 1787 roku - zjazd w Kaniowie - Stanisław August zaproponował carycy Katarzynie II sojusz przeciw Turcji, oczekując w zamian zgody na reformy - projektowi sojuszu stanowczo sprzeciwiły się Prusy, wobec czego Katarzyna II mogła wycofać się z rozmów (caryca nie chciała tego sojuszu, więc szukała pretekstu, aby do niego nie doszło)
  • sierpień 1787 roku - Turcja wypowiedziała wojnę Rosji
  • luty 1788 rok - do wojny z Turcją przystąpiła Austria
  • lipiec 1788 rok - Szwecja zaatakowała Rosję
  • wojna z Turcją zaniepokoiła Wielka Brytanię, która nie chciała nadmiernego osłabienia Turcji, dlatego udzieliła swego poparcia Szwecji
  • wspólna akcja Rosji i Austrii przeciw Turcji zaniepokoiła Prusy, toteż doszło do zbliżenia między Wielką Brytanią i Prusami
  • 1788 rok - sojusz brytyjsko-pruski
  • dla Prus, które stanęły przeciw Austrii i Rosji, korzystny mógł być sojusz z Rzeczpospolitą
  • w takiej konfiguracji międzynarodowej zwołano w Polsce sejm
  • październik 1788 roku - początek obrad Sejmu Czteroletniego - zaraz na początku obrad zawiązano konfederację
  • marszałek sejmowej konfederacji koronnej: Stanisław Małachowski
  • marszałek sejmowej konfederacji litewskiej: Kazimierz Nestor Sapieha
  • stronnictwa sejmowe:
    - królewskie (dworskie) - zwolennicy reform i sojuszu z Rosją, przywódca: prymas Michał Poniatowski
    - patriotyczne - zwolennicy reform i sojuszu z Prusami, przywódcy: Ignacy i Stanisław Kostka Potoccy, Adam Kazimierz Czartoryski
    - hetmańskie - przeciwnicy wszelkich reform, zwolennicy sojuszu z Rosją, przywódcy: Franciszek Ksawery Branicki, Seweryn Rzewuski i Szczęsny Potocki
  • październik 1788 roku - uchwalono powiększenie wojska (aukcja wojska) do 100 tysięcy
  • listopad 1788 roku - zlikwidowano Departament Wojskowy Rady Nieustającej
  • styczeń 1789 roku - zlikwidowano Radę Nieustającą
  • marzec 1789 roku - obciążono szlachtę podatkiem dochodowym w wysokości 10% (tzw. "ofiara dziesiątego grosza") a duchowieństwo 20% podatkiem dochodowym
  • 2 grudnia 1789 roku - "czarna procesja" - ubrani na czarno przedstawiciele większych miast królewskich z prezydentem Starej Warszawy Janem Dekertem w uroczystym pochodzie udali się do króla i innych dygnitarzy z postulatami praw politycznych
  • inspiratorem "czarnej procesji" był ksiądz Hugo Kołłątaj
  • Kuźnica Kołłątajowska - tak przeciwnicy Kołłątaja nazwali grupę działaczy skupioną wokół Kołłątaja, wśród których byli Franciszek Salezy Jezierski, Franciszek Ksawery Dmochowski i inni, a którzy działali na rzecz reform
  • grudzień 1789 roku - król pruski Fryderyk Wilhelm II zaproponował oficjalnie Rzeczpospolitej sojusz, ale w zamian domagał się Gdańska i Torunia
  • marzec 1790 roku - sojusz Rzeczpospolitej z Prusami
  • lipiec 1790 roku - zawarte zostało porozumienie austriacko-pruskie - Austria zapowiedziała wycofanie się z wojny z Turcją, a zanik napięcia w stosunkach austriacko-pruskich oznaczał, że dla Prus Rzeczpospolita przestała być potrzebna jako sojusznik
  • sierpień 1790 roku - pokonana Szwecja zawarła pokój z Rosją
  • wrzesień 1790 roku - sejm polski uchwalił deklarację o niepodzielności ziem Rzeczypospolitej, co przekreślało nadzieje Prus na nabytki terytorialne - Prusy zaczęły więc szukać innej drogi uzyskania ziem polskich
  • listopad 1790 roku - przeprowadzono kolejne wybory do sejmu, jednak w sejmie pozostali posłowie poprzedniej kadencji, co oznaczało, iż sejm obradował w podwójnym składzie
  • grudzień 1790 roku - doszło do porozumienia między królem a stronnictwem patriotycznym
  • 24 marca 1791 roku - ustawa o sejmikach
  • 18 kwietnia 1791 roku - ustawa o miastach
  • 3 maja 1791 roku - w drodze skróconego postępowania Sejm Wielki uchwalił konstytucję, zwaną oficjalnie "Ustawa Rządowa" (pełen tekst konstytucji>>)- zwolennicy konstytucji wykorzystali nieobecność w stolicy wielu posłów konserwatywnych, którzy nie wrócili jeszcze z przerwy wielkanocnej, choć mimo tego miały miejsce protesty, a poseł kaliski Jan Suchorzewski groził nawet, że zabije swego synka, by nie przyszło mu żyć w "niewoli"
  • nazwa "Ustawa Rządowa" wynikała z ówczesnego rozumienia słowa "rząd", które znaczyło tyle co ustrój
  • w skład "Ustawy Rządowej" weszły uchwalona 24 marca 1791 roku ustawa o sejmikach i uchwalona 18 kwietnia 1791 roku ustawa o miastach
  • autorami konstytucji byli król Stanisław August Poniatowski i Ignacy Potocki, a ostatecznej redakcji dokonał Hugo Kołłątaj
  • "Ustawa Rządowa" była pierwszą konstytucją na kontynencie europejskim i drugą w świecie
  • religią panującą miał być katolicyzm i dla katolików zastrzeżono tron i stanowiska ministerialne, chociaż gwarantowano wolność wyznania
  • utrzymano przywileje szlacheckie, ale tylko dla posesjonatów
  • gołotę szlachecką pozbawiono prawa udziału w sejmikach ziemskich
  • mieszczanie miast królewskich (na mocy ustawy z 18 kwietnia 1791 roku) uzyskali nietykalność osobistą, prawo nabywania dóbr ziemskich, prawo piastowania wielu urzędów cywilnych i wojskowych oraz obietnice nobilitacji
  • chłopi zostali wzięci pod opiekę "prawa i Rządu Krajowego"
  • zniesiono unię realną i scalono Koronę oraz Litwę
  • stwierdzono, że wszelka władza bierze początek z woli narodu
  • ustrój w świetle konstytucji to monarchia konstytucyjna
  • wprowadzono monteskiuszowski trójpodział władzy
  • władza ustawodawcza to dwuizbowy sejm: senat i izba poselska (koniec trzech stanów sejmujących) wybierane na dwa lata
  • senat składać się miał z biskupów, wojewodów, kasztelanów i ministrów w liczbie 132 pod przewodnictwem króla
  • izba poselska miała się składać z 204 posłów wybieranych na sejmikach szlacheckich i 24 plenipotentów (pełnomocników) miast wybieranych przez mieszczan będących w posiadaniu posesji w miastach królewskich, którzy to plenipotenci mogli zabierać głos w sprawach miast, handlu i rzemiosła
  • decyzje w sejmie miały zapadać większością głosów
  • zniesiono liberum veto, konfederacje i sejmy konfederacyjne
  • co 25 lat miał się zbierać sejm ekstraordynaryjny, który miał wyłączność na zmiany konstytucyjne
  • władza wykonawcza: król i Straż Praw
  • tron stał się dziedziczny na zasadzie primogenitury w linii męskiej w dynastii saskiej Wettinów
  • król był zarówno głową państwa, jak i szefem rządu i to on, pod kontrolą sejmu, powoływał ministrów
  • Straż Praw, która miała sprawować władzę pod kierunkiem króla, składała się z: prymasa, który kierował równocześnie Komisją Edukacji Narodowej, pięciu ministrów (policji, pieczęci, wojny, skarbu i spraw zagranicznych), dwóch sekretarzy oraz marszałka sejmu
  • utworzono też cztery podporządkowane Straży Praw komisje: edukacji, policji, wojska i skarbu
  • wszelkie rozporządzenia królewskie wymagały kontrasygnaty odpowiedniego ministra
  • wprowadzono zasadę nieodpowiedzialności króla
  • ministrowie byli odpowiedzialni przed sejmem
  • sierpień 1791 roku - Austria podpisała pokój z Turcją
  • styczeń 1792 roku - Rosja podpisała pokój z Turcją w Jassach - zakończenie wojny z Turcją pozwoliło carycy Katarzynie II skupić się na sprawie polskiej - zdecydowała się przyjąć ofertę przeciwników reform
  • kwiecień 1792 roku - za przyzwoleniem Katarzyny II Franciszek Ksawery Branicki, Seweryn Rzewuski i Szczęsny Potocki zawiązali konfederację w Petersburgu, którą z fałszywą datą 14 maja 1792 roku ogłoszono w Targowicy - powstała konfederacja targowicka, za którą stała 100-tysięczna armia rosyjska, która wkroczyła do Rzeczpospolitej
  • 29 maja 1792 roku - sejm zawiesił swoje obrady ze względu na wojnę z Rosją
  • czerwiec 1792 roku - książę Józef Poniatowski odniósł zwycięstwo pod Zieleńcami - zwycięstwo było niewielkie i miało raczej charakter propagandowy niż realny - z tej okazji Stanisław August ustanowił order "Virtuti militari"
  • 18 lipca 1792 roku - zwycięstwo Tadeusza Kościuszki pod Dubienką
  • te drobne sukcesy nie powstrzymały marszu armii rosyjskiej
  • 23 lipca 1792 roku - Stanisław August przystąpił do konfederacji targowickiej i wydał rozkaz zaprzestania dalszych walk - król liczył, że tym sposobem uratuje chociaż część reform, a przede wszystkim uchroni Rzeczpospolitą przed kolejnym rozbiorem - pomylił się całkowicie w swoich rachubach
  • kwiecień 1792 roku - rewolucyjna Francja wypowiedziała wojnę Austrii
  • lipiec 1792 roku - Prusy przystąpiły do wojny z Francją, ale w zamian zaczęły się domagać jakichś nabytków terytorialnych, wobec czego Austria i Rosja zaakceptowały udział Prus w rozbiorze Polski
  • styczeń 1793 roku - Prusy i Rosja podpisały w Petersburgu traktat rozbiorowy
  • Prusy uzyskały Wielkopolskę, Kujawy, Gdańsk i Toruń oraz część Mazowsza
  • Rosja uzyskała Ukrainę, Podole i część Wołynia (zabór rosyjski był większy niż terytorium pozostawione Rzeczpospolitej)
  • w II rozbiorze nie uczestniczyła Austria
  • czerwiec 1793 roku - sejm rozbiorowy w Grodnie - był to ostatni sejm Rzeczpospolitej - zatwierdził on II rozbiór, przywrócił Radę Nieustającą i zawarł traktat sojuszniczy z Rosją, który podporządkowywał Rzeczpospolitą Rosji
  • po sejmie grodzieńskim powstawać zaczęły najpierw w Warszawie, a potem reszcie kraju organizacje spiskowe - wodzem powstania wyznaczono Tadeusza Kościuszkę, a wybuch powstania planowano na jesień 1794 roku
  • do wcześniejszego wybuchu powstania doszło w związku z żądaniami rosyjskimi redukcji armii
    Rosjanie planowali wycofanie z Rzeczpospolitej części swojej armii, wobec czego ambasador rosyjski Osip Ingelström zażądał od Rady Nieustającej redukcji armii polskiej o połowę
  • 12 marca 1794 roku - dowódca wielkopolskiej brygady kawalerii, Józef Madaliński odmówił redukcji armii i na czele 1200 żołnierzy wyruszył spod Ostrołęki w kierunku Krakowa - wydarzenie skłoniło to Kościuszkę do przyśpieszenia powstania
  • 24 marca 1794 roku - w opuszczonym przez garnizon rosyjski Krakowie Kościuszko ogłosił akt insurekcji i mianował się Naczelnikiem Sił Zbrojnych Narodowych - za hasło insurekcji przyjęto słowa: "Wolność, Całość i Niepodległość"
  • akt powstania nakazywał pobór rekruta chłopskiego (1 pieszy z 5 gospodarstw chłopskich, jeden konny z 50 gospodarstw chłopskich) - sformowano w ten sposób niewielki oddział, liczący łącznie z żołnierzami Madalińskiego około 4 tysięcy ludzi
  • Kościuszko podjął decyzję o marszu na Warszawę
  • 4 kwietnia 1794 roku - bitwa pod Racławicami - Kościuszko pokonał rosyjski korpus gen. Aleksandra Tormasowa - w bitwie tej szczególnie odznaczyli się chłopi, a wśród nich legendarny Wojciech Bartosz Głowacki - następnego dnia po bitwie Kościuszko przywdział sukmanę chłopską, w której przeszedł do legendy (zwyczaj z okresu wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych - dowódca po bitwie przywdziewał mundur tej formacji, która najbardziej się w niej wyróżniła)
  • 17 kwietnia 1794 roku - wybuchło powstanie w Warszawie, na którego czele stanął szewc Jan Kiliński - oskarżanego o zdradę króla pozbawiono władzy, którą przejęła Rada Zastępcza Tymczasowa
  • nocą z 22 na 23 kwietnia 1794 roku - spiskowcy wileńscy pod wodzą Jakuba Jasińskiego rozbroili garnizon rosyjski w Wilnie
  • powstanie kościuszkowskie objęło największy obszar ze wszystkich polskich powstań narodowych, gdyż ogarnęło wszystkie zabory
  • 7 maja 1794 roku - Kościuszko wydał tzw. uniwersał połaniecki - znosił on poddaństwo osobiste chłopów oraz sądownictwo patrymonialne, wprowadzając równocześnie instytucję dozorców, którzy mieli opiekować się chłopami i rozstrzygać w imieniu państwa spory między chłopami a ich panami, zmniejszał wysokość pańszczyzny, gwarantował chłopom nieusuwalność z ziemi o ile wypełniali świadczenia na rzecz dworu
  • 8 maja 1794 roku - jakobini polscy stanęli na czele burzliwych manifestacji w Warszawie, których efektem było powieszenie następnego dnia kilku targowiczan - króla ledwie uratowano przed powieszeniem (skończyło się na powieszeniu portretu)
  • przeciwny anarchii Kościuszko zarządził surowe represje - klub jakobinów w Warszawie przestał istnieć
  • 10 maja 1794 roku - wojska pruskie przekroczyły granicę polską, udzielając pomocy wojskom rosyjskim w walce z powstaniem
  • sierpień 1794 roku - wybuchło powstanie w Wielkopolsce
  • 10 października 1794 roku - bitwa pod Maciejowicami - Kościuszko uderzył na korpus gen. Iwana Fersena i poniósł klęskę - ciężko ranny Kościuszko dostał się do niewoli rosyjskiej
  • 12 października 1794 roku - nowym naczelnikiem powstania został Tomasz Wawrzecki
  • 4 listopada 1794 roku - wojska rosyjskie dowodzone przez Iwana Suworowa zdobyły Pragę i dokonały tam rzezi ludności cywilnej - przerażone władze Warszawy poddały miasto
    tym razem inicjatywa rozbioru wyszła ze strony Austrii
  • 1795 rok - III rozbiór Polski - Rzeczpospolita Polska znikła z map
  • na polecenie Carycy Katarzyny II Stanisław August wyjechał do Grodna
  • listopad 1795 roku - Stanisław August abdykował
 
 
 
 
Site copyrights© 2006 by Karol Ginter