Opracowania
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

konfederacja - związek państw powołany w celu realizacji określonych zamierzeń

 

 

 

 

 

 

 

federacja - państwo związkowe mające stałe organy, którym państwa wchodzące w jego skład przekazują część swych praw suwerennych

 

 
POWSTANIE STANÓW ZJEDNOCZONYCH AMERYKI
 
  • 1756-1763 - wojna siedmioletnia między sprzymierzonymi Francją, Hiszpanią, Austrią i Rosją przeciw Wielkiej Brytanii i Prusom - była to pierwsza wojna między państwami europejskimi, która zaczęła się na innym kontynencie
  • 1763 rok - pokój w Paryżu między Francją i Wielką Brytanią - Wielka Brytania uzyskała Kanadę i tereny na wschód od Missisipi od Francji oraz Florydę od Hiszpanii
  • wojna siedmioletnia przyniosła rozluźnienie kontroli rządu brytyjskiego nad koloniami, a przy tym ujawniła różnice interesów między koloniami a metropolią
  • Wielka Brytania poniosła duże wydatki związane z prowadzeniem wojny i była z tego tytułu zadłużona
  • 1765 rok - rząd brytyjski wprowadził w koloniach opłaty stemplowe - był to podatek od wszelkich transakcji handlowych, aktów urzędowych, gazet, kart do gry i w ogóle druków
  • wprowadzenie opłat stemplowych wywołało oburzenie w koloniach - koloniści uznali, że skoro nie mają przedstawicieli w parlamencie angielskim, to nie są zobowiązani do respektowania jego decyzji
  • 1766 rok - zniesiono opłaty stemplowe
  • 1766 rok - rząd brytyjski nałożył cła na szkło, ołów, herbatę, papier i inne artykuły sprowadzane przez kolonie - koloniści w odpowiedzi wprowadzili bojkot towarów angielskich
  • 1769 rok - rząd angielski ugiął się i zniósł cła z wyjątkiem ceł na herbatę - koloniści ogłosili bojkot herbaty
  • 5 marca 1770 roku - podczas demonstracji w Bostonie doszło do pierwszego starcia między kolonistami a żołnierzami brytyjskimi
  • 1773 rok - parlament brytyjski uchwalił ustawę o herbacie ("Tea Act"), na mocy której Kompania Wschodnioindyjska uzyskała monopol na handel herbatą - cena herbaty wprawdzie spadła, ale koloniści potraktowali to jako groźny precedens na drodze ograniczenia wolności gospodarczej kolonii
  • 16 grudnia 1773 roku - przebrani za Indian koloniści wtargnęli na okręty stojące w porcie w Bostonie i zatopili znajdujący się na nich ładunek herbaty - "bostońskie picie herbatki" (Boston Tea Party)
  • 1774 rok - parlament brytyjski w ramach represji za wydarzenia w Bostonie uchwalił tzw. cztery ustawy przeciw Massachusetts:
      - zamknięto port w Bostonie
    - aresztowanych uczestników zajścia przekazano sądom brytyjskim
    - zawieszono instytucje samorządowe
    - w kolonii rozmieszczono żołnierzy brytyjskich
  • gubernatorem kolonii Massachusetts został dowódca wojsk brytyjskich w Ameryce
  • 1774 rok - parlament brytyjski uchwalił przyłączenie do Kanady wszystkich ziem na zachód od Appalachów i ogłosił ten obszar ziemią koronną zarezerwowaną dla Indian - oznaczałoby to koniec dalszej kolonizacji, co oburzyło wszystkich kolonistów - ta tzw. piąta ustawa przeciw Massachusetts zjednoczyła kolonie przeciw metropolii
  • 1774 rok - w Filadelfii (Pensylwania) zebrał się I Kongres Kontynentalny, w którym uczestniczyli przedstawiciele 12 kolonii (bez Georgii), którzy stanęli w obronie praw Massachusetts i do czasu wycofania ustaw ogłosili bojkot towarów angielskich oraz powołali milicję, która miała czuwać nad egzekwowaniem zakazu
  • kwiecień 1775 roku - pierwsze starcie między złożoną z kolonistów milicją a wojskami brytyjskimi pod Lexington
  • maj 1775 roku - w Filadelfii zebrał się II Kongres Kontynentalny, w którym uczestniczyli przedstawiciele wszystkich 13 kolonii - wodzem naczelnym wybrano Jerzego Waszyngtona
  • hasło walki kolonii o niepodległość rzucił jako pierwszy Anglik Thomas Paine, który przebywał wówczas w koloniach
  • styczeń 1776 roku - Massachusetts jako pierwsza kolonia ogłosiło niepodległość
  • 4 lipca 1776 roku - Kongres Kontynentalny przyjął (przy jednym głosie sprzeciwu) opracowaną pod kierownictwem Thomasa Jeffersona Deklarację Niepodległości
  • Deklaracja Niepodległości była pierwszym na świecie dokumentem uchwalonym przez ciało przedstawicielskie, który opierał się na doktrynie praw naturalnych człowieka, wykładała filozoficzne podstawy prawa narodu amerykańskiego do wolności i głosiła równość wszystkich obywateli (z pierwotnego tekstu wykreślono wzmianki potępiające niewolnictwo i handel niewolnikami)
  • wraz z proklamowaniem niepodległości dawne kolonie stały się stanami (stan oznaczał w dawnej polszczyźnie państwo)
  • sierpień 1776 roku - Brytyjczycy zajęli Nowy Jork, który utrzymali do końca wojny
  • wrzesień 1776 roku - Kongres uchwalił utworzenie armii regularnej
  • armię kolonistów wsparli ochotnicy z różnych krajów, wśród których najliczniejszą grupę stanowili Francuzi
  • najsławniejsi z ochotników to Francuz markiz Marie Joseph de La Fayette i Polacy Kazimierz Pułaski oraz Tadeusz Kościuszko
  • 1777 rok - uchwalono "Artykuły Konfederacji i Wieczystej Unii", które proklamowały utworzenie Stanów Zjednoczonych Ameryki jako konfederacji państw - powstały one po ratyfikowaniu "Artykułów" przez ostatni ze stanów w 1781 roku
  • koloniści amerykańscy zabiegali usilnie o poparcie krajów europejskich, a szczególnie Francji, która od dawna rywalizowała z Wielką Brytanią - do Francji udał się Benjamin Franklin
  • 17 października 1777 roku - zwycięstwo Waszyngtona pod Saratogą
  • zwycięstwo pod Saratogą przekonało Francję do udzielenia pomocy zbuntowanym koloniom
  • luty 1778 roku - zawarto sojusz z Francją
  • 1779 rok - do wojny z Wielką Brytania przystąpiła Hiszpania
  • 1780 rok - Wielka Brytania zaatakowała Holandię, wciągając ją do wojny
  • pod patronatem Rosji powstała Liga Zbrojnej Neutralności, która miała bronić wolności handlu na morzach, naruszanej przez Brytyjczyków
  • 1780 rok - do Ameryki przybył korpus francuski
  • 1781 rok - kapitulacja Brytyjczyków pod Yorktown
  • 3 września 1783 roku - pokój wersalski
      - Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych na obszarze od Atlantyku na wschodzie do Missisipi na zachodzie
    - Francja uzyskała wyspy Tobago i St. Lucia na Antylach oraz 5 miast w Indiach
    - Hiszpania uzyskała Minorkę i Florydę
  • 17 października 1787 roku - konstytucja Stanów Zjednoczonych - była to pierwsza w dziejach świata konstytucja spisana
  • główni twórcy konstytucji: Jerzy Waszyngton, Aleksander Hamilton, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson - określa się ich mianem Ojców-Założycieli (do grona Ojców-Założycieli zalicza się także pierwszych prezydentów)
  • Stany Zjednoczone to federacja
  • każdy stan ma własną konstytucję, godło, odrębny system prawny i sądownictwo, własną policję i skarb, elekcyjnych gubernatorów
  • w konstytucji amerykańskiej zgodnie z ideą Monteskiusza wprowadzono trójpodział władzy
  • władzę wykonawczą sprawują prezydent i sekretarze - nie tworzą oni gabinetu, gdyż wszystkie decyzje podejmuje jednoosobowo prezydent, a sekretarze są wyłącznie doradcami
  • głową państwa i szefem rządu jest prezydent, wybierany na 4-letnią kadencję w wyborach powszechnych i pośrednich, dwustopniowych przez kolegium elektorów, których liczba równa jest liczbie przedstawicieli danego stanu w Kongresie
  • 22 poprawka z 1951 roku wprowadziła zasadę, że urząd prezydenta można sprawować tylko dwukrotnie
  • wraz z prezydentem wybierany jest wiceprezydent, do którego kompetencji należy przewodniczenie w Senacie, a który zastępuje prezydenta w przypadku śmierci, usunięcia z urzędu lub ustąpienia
  • prezydent jest naczelnym dowódcą sił zbrojnych, powołuje ministrów w randze sekretarzy za zgodą Senatu, którzy są przed nim odpowiedzialni, mianuje sędziów Sądu Najwyższego i ambasadorów, kieruje polityką wewnętrzną i zagraniczną
  • prezydent nie ponosi odpowiedzialności politycznej przed parlamentem, a jedynie konstytucyjną i za działania niezgodne z prawem może zostać oskarżony w drodze impeachmentu
  • impeachment - oskarżenie o naruszenie prawa przez prezydenta wnosi Izba Reprezentantów, a sądzi Senat, który może większością 2/3 głosów pozbawić prezydenta urzędu
  • prezydent nie posiada formalnie inicjatywy ustawodawczej - ani on, ani jego ministrowie nie mogą uczestniczyć w obradach Kongresu - może jednak skierować orędzie do Kongresu
  • prezydent posiada prawo weta zawieszającego w stosunku do ustaw Kongresu
  • władza ustawodawcza należy do 2-izbowego Kongresu, złożonego z Senatu i Izby Reprezentantów
  • w Senacie obowiązuje zasada równej reprezentacji każdego stanu - po 2 senatorów z każdego stanu
  • Senat wybierany jest na 6-letnią kadencję, co dwa lata następuje zmiana 1/3 składu
  • pierwotnie senatorów wybierały parlamenty stanowe i dopiero 17 poprawka z 1913 roku wprowadziła bezpośrednie wybory senatorów
  • w Izbie Reprezentantów obowiązuje zasada, że liczba reprezentantów każdego stanu jest proporcjonalna do liczby ludności stanu (do czasu zniesienia niewolnictwa w stanach niewolniczych dodawano 2/3 z liczby niewolników, którzy nie posiadali praw wyborczych)
  • Izba Reprezentantów wybierana jest na 2 lata w wyborach powszechnych, tajnych i bezpośrednich
  • w samej konstytucji nie ma żadnych postanowień co do systemu wyborczego, toteż wybory odbywają się według ustawodawstwa stanowego, z tym, że pewne ustalenia w tej materii pojawiły się w poprawkach do konstytucji
  • 19 poprawka z 1920 roku przyznała prawo głosu kobietom
  • 26 poprawka z 1971 roku przyznała prawo głosu wszystkim obywatelom od 18 lat
  • kompetencje Kongresu to przede wszystkim ustawodawstwo i uchwalanie budżetu
  • władza sądownicza należy do Sądu Najwyższego, złożonego z dożywotnich sędziów, mianowanych przez prezydenta w porozumieniu z Senatem, oraz sądów przysięgłych
  • pierwsze 10 poprawek do konstytucji z 1791 roku to Karta Praw (Bill of Rights) - gwarantują one podstawowe prawa obywatelskie: wolność sumienia, wolność słowa i prasy, prawo zgromadzeń, gwarancja nienaruszalności własności prywatnej, prawo do adwokata w procesie sądowym, prawo do posiadania broni
  • kwiecień 1789 roku - pierwszym prezydentem wybrano Jerzego Waszyngtona
  • 1792 rok - w Stanach Zjednoczonych wprowadzono jednolitą walutę - dolara
  • 1800 rok - przeniesiono stolicę z Filadelfii do Waszyngtonu
 
 
 
 
Site copyrights© 2006 by Karol Ginter